DE OR: van conflict naar kans

Door Alexandra van Gestel, gastblogger.

“Ik geloof in de kracht van aandacht, luisteren en met open vizier vragen stellen, om zo door ieders bril mee te kunnen kijken en dit te vertalen, zodat we onze rol, ons onderwijs en dienstverlening kloppend kunnen maken.”

Met dit statement openden we verleden week onze workshop “Interventiemogelijkheden bij (dreigende) conflictsituaties” op de tweedaagse van het Platform medezeggenschap MBO, een Congres voor Ondernemingsraden binnen de MBO sector met als titel: “Tegenspraak of Samenspraak?”

Samen met MfN Registermediator en trainer Ellen van Gestel van Dialogue heb ik twee workshopsessies verzorgd, waarbij we met de deelnemers (allen Ondernemingsraadleden) in gesprek zijn gegaan over het omgaan met (dreigende) conflictsituaties. Wat kunnen we leren van voorbeelden uit de (onderwijs)praktijk en wat zijn werkbare, doelgerichte interventie mogelijkheden wanneer een gewoon gesprek of vergaderen niet meer tot oplossingen leidt. Welke tools zijn beschikbaar en welke afwegingen maak je daarbij. Daarbij hebben we stilgestaan bij het gegeven dat zo’n 61 % van Ondernemingsraden over de afgelopen vijf jaar conflicten heeft ervaren die zij niet zelf hebben kunnen oplossen. Het overgrote deel van de conflicten is tussen OR en Bestuur, met stip op 2 staan conflicten tussen OR leden onderling. (Bron: “Enquête omgaan met conflicten over medezeggenschap” SER december 2016).

Dit keer hebben we bewust niet vanuit het wettelijk kader de opdracht en mogelijkheden van de Ondernemingsraad aangevlogen (hetgeen uiteraard steeds randvoorwaardelijk is en gerespecteerd dient te worden), maar zijn we bewust vertrokken vanuit hoe je zèlf invloed als Ondernemingsraad kunt uitoefenen om je wensen, zorgen en behoeftes als raad door te laten wegen in besluitvorming. We hebben daarbij ingezoomd op een stuk theorie over conflicten, escalaties en gevolgen daarvan en hebben deze meteen gekoppeld aan concrete voorbeelden en mogelijkheden van waarde creatie binnen de actuele onderwijspraktijk en medezeggenschap. We hebben daarbij ook interactief tips en tops met elkaar gedeeld, waarbij we verschillen van inzichten ook tijdens de sessies zeker niet uit de weg zijn gegaan.

Wat vaak gebeurt in conflicten is dat men elkaar probeert te overtuigen van bepaalde standpunten, er worden eisen gesteld en stellingen ingenomen. Standpunten staan echter nooit op zichzelf, daar zitten wensen, zorgen en behoeften achter, ofwel belangen. We hebben met elkaar gesproken over hoe anders een gesprek of onderhandeling verloopt wanneer je de focus legt op de belangen in plaats van de standpunten. Vaak blijkt dan dat het belang van de één niet noodzakelijkerwijs hoeft te botsen met de belangen aan van de ander. Daarnaast zijn er meestal ook belangen die partijen met elkaar delen, de gezamenlijke belangen, zoals continuïteit van de onderwijsinstelling, goed onderwijs. Als je in een gesprek alle belangen op tafel laat komen en samen op zoek gaat naar oplossingen die zoveel mogelijk tegemoet komen aan de wederzijdse belangen, kan een conflict worden omgebogen tot een kans op meerwaarde.

Meer specifiek hebben we aandacht besteed aan het belang van informeel overleg. Vragen als hoe kun je daar het meeste uit halen en het delen van tips uit de praktijk vormden daarbij een belangrijk onderdeel. Informeel overleggen betekent immers niet dat er geen spelregels gelden, sterker nog, het is van groot belang deze vooraf duidelijk met elkaar vast te leggen om problemen later in het traject te voorkomen. Zo blijken bijvoorbeeld het niet maken van notulen en je daar ook ècht aan houden, het standaard laten participeren van inhoudsdeskundigen bij besprekingen en het inbouwen van een sparmoment voorafgaand aan formele overleggen waardevolle uitgangspunten.

Ik kijk terug op een inspirerende middag. Mooi voorbeeld van wat een combinatie van mediation gekoppeld aan juridische, onderwijskundige en medezeggenschap kennis en ervaring kan opleveren. Wat mij betreft zeker voor herhaling vatbaar!

Meer over Alexandra van Gestel
Alexandra van Gestel is meer dan 20 jaar binnen zowel de commerciële als semi-publieke sector actief als bedrijfsjurist, waarvan laatste 11 jaar in het mbo onderwijs. Tegenwoordig werkt zij vanuit haar eigen adviespraktijk als juridisch adviseur en begeleidt zij zowel bestuurders als toezichthouders en medezeggenschapsorganen bij het inrichten van een werkbare Corporate Governance. Daarnaast is Alexandra Vertrouwenspersoon en Bemiddelaar.

Ellen van Gestel
Functie: ConsultantMediatorTrainer

Mooi als mensen in een mediation elkaar weer echt gaan zien en samen het negatieve in iets positiefs weten om te zetten.