Arbeidsmediation: Hoe zit het nu
eigenlijk met de vrijwilligheid?

Arbeidsmediation: Hoe zit het nu eigenlijk met de vrijwilligheid?

21,3% van de werknemers had in 2015 een conflict met één of meerdere directe collega’s. En 14,6% van de werknemers had in 2015 een conflict met zijn direct leidinggevende (bron: nationale enquête arbeidsomstandigheden 2015 CBS/TNO).
Ziek als gevolg van een arbeidsconflict
Werknemer heeft zich ziek gemeld als gevolg van een conflict met zijn direct leidinggevende (zogenaamde ‘situationele arbeidsongeschiktheid’). De bedrijfsarts stelt mediation voor. De leidinggevende nodigt de werknemer uit om binnen mediation aan een oplossing te werken. De werknemer heeft behoefte aan rust en wil de uitnodiging van zijn leidinggevende weigeren. In hoeverre staat het de werknemer vrij om “nee” te zeggen tegen mediation?
Vuistregels (M. Pel)
Met de invoering van de Wet Werk en Zekerheid zijn de zogenaamde Pel-vuistregels (de drie door mr. J. Pel in 2007/2009 geformuleerde vuistregels over de relatie tussen mediation en de beëindiging van de arbeidsovereenkomst) niet meer zonder meer van toepassing. De jurisprudentie zal nog verder moeten uitmaken in hoeverre de vuistregels nu nog gelden. Wel is al duidelijk dat het niet meewerken aan mediation impact blijft hebben op het toewijzen van een ontbindingsverzoek door de rechter. De zogenaamde aanvullende Pel-vuistregels, over de relatie tussen mediation en de loondoorbetaling bij ziekte, blijven onverkort van kracht, namelijk:
  • Een werknemer die draalt ten aanzien van mediation of voorwaarden stelt aan mediation, riskeert zijn loon kwijt te raken (ex artikel 7:628 of 7:629 BW: loondoorbetaling bij ziekte);
  • Een werkgever die draalt ten aanzien van mediation of voorwaarden stelt aan mediation, riskeert loon te moeten betalen (in een situatie ex artikel 7:628 BW).
Wet Verbetering Poortwachter
De Wet Verbetering Poortwachter vormt het kader bij ziekte en re-integratie. Het uitgangspunt is dat ziekte en re-integratie een gezamenlijke verplichting van werkgever en werknemer is.
Vrijwilligheid
Bij mediation is vrijwilligheid uitgangspunt. Hier bestaat een spanningsveld ten opzichte van de re-integratieverplichtingen uit de Wet Verbetering Poortwachter: de arbeidsongeschikte werknemer moet een conflict dat de re-integratie belemmert, aanpakken.
Toetsstenen van de rechter
  • Is mediation gezien de aard van het conflict de aangewezen route?
  • Kan van de werknemer deelname aan de mediation in redelijkheid worden gevergd?
  • Is het aannemelijk dat (het resultaat van) de mediation het herstel van de werknemer zal bevorderen?
Kortom
Tenzij vooraf duidelijk blijkt dat mediation geen toegevoegde waarde heeft, kan de werknemer ook onder de nieuwe Wet Werk en Zekerheid niet zomaar “nee” zeggen tegen mediation. De werknemer riskeert daarmee stopzetting van zijn loon. Daarnaast kan het impact hebben op de toewijzing van een ontbindingsverzoek (opheffing van het opzegverbod tijdens ziekte).
Wendy Pekelharing
Mediator, trainer en consultant
Wendy Pekelharing
Functie: MediatorTrainer

Dialoog, op weg naar verbinding.